Mâm ngũ quả ngày nay gồm những quả gì? Ý nghĩa từng loại quả?

Mâm ngũ quả ngày nay gồm những quả gì? Ý nghĩa từng loại quả?

▬ Ở bài trước, Đồ Gỗ Ngọc Sơn đã phân tích và tìm hiểu những ý nghĩa sâu xa của mâm ngũ quả. Và ở bài trước cũng đã nói qua về hiện trạng của mâm ngũ quả ngày nay. Đó là việc trưng bày quá nhiều loại quả chứ không đơn thuần là 5 loại quả “Cầu dừa đủ xoài thơm” nữa; điều này cũng dễ hiểu thôi vì nhu cầu con người luôn thay đổi theo thời đại và điều kiện sống.

▬ Vậy ngoài “Cầu dừa đủ xoài thơm” – 5 loại quả dân gian này ra. Trên mâm đã xuất hiện thêm những loại quả nào? Và ý nghĩa của chúng ra sao. Cùng Đồ Gỗ Ngọc Sơn đi tìm hiểu nhé.

“Cầu vừa đủ xoài thơm” – 5 loại quả trong dân gian xưa

▬ Đầu tiên hãy nói lại ý nghĩa của 5 loại quả trong dân gian xưa – đại diện cho mong muốn đơn thuần nhất của con người trong xã hội lúc bấy giờ.

  • Cầu là quả mãng cầu trong miền Nam. Ở Miền Bắc thì không có loại quả này nên sẽ thay thế bằng quả na.
  • Vừa là quả dừa (phát âm khá giống nhau)
  • Đủ là quả đu đủ
  • Xài là quả xoài
  • Thơm là quả dứa.

▬ Chắc chắn trong mỗi người chúng ta, ai cũng đều biết cuộc sống thời bấy giờ rất khó khăn. Khi ấy, công nghệ chưa phát triển và cuộc sống con người phải phụ thuộc hoàn toàn vào nghề nông. Cũng vì công nghệ chưa phát triển nên cuộc sống con người rất đơn giản, chỉ cần đủ ăn đủ mặc là mãn nguyện. Bởi vậy là “Cầu dừa đủ xoài thơm – cầu vừa đủ xoài thơm” hình thành và trở thành một thứ biểu tượng cho ước muốn đơn thuần nhất.

▬ Đồng thời khi mà  cuộc sống của con người đều phụ thuộc vào nghề nông đồng nghĩa với việc phải phụ thuộc vào khí hậu thời tiết của thiên nhiên đất trời. Cũng có lẽ vì đó mà mâm ngũ quả như một lời cầu nguyện gửi lên trời đất để mong muốn một mùa màng bội thu.

Các loại quả trên mâm ngũ quả trong thời đại ngày nay.

▬ Ngày nay, khi mà mọi thứ đều phát triển chóng mặt. Đặc biệt, đất nước Việt Nam ta là thiên thường của trái cây, vì vậy mà ngành nông nghiệp phát triển vượt bậc. Cũng vì sự phát triển vượt bậc này mà mỗi miền đất nước đều phát triển theo hướng riêng biệt tạo ra đặc trưng riêng của mỗi vùng miền đó.

▬ Mỗi vùng miền đều có các sản vật; đều có thứ mạnh riêng nên việc tạo ra phong tục riêng cũng không có gì khó hiểu. Bởi vậy mà mâm ngũ quả – thành quả lao động trong một năm cũng sẽ phải khác nhau theo từng sản vật của từng vùng miền. Bởi lẽ, chẳng ai lại đi trưng bày loại quả mà ở quê hương mình không trồng cấy được cả.

▬ Việt Nam ra có 3 miền với 2 vùng khí hậu khác nhau. Và phong tục trưng bày mâm ngũ quả của từng Miền như sau:

  • Miền Nam gồm có các loại quả như: Mẵng cầu, xoài, đu đủ, sung, bưởi, nho, dừa, thăng long, hồng, dưa hấu,…
  • Miền Trung có các loại quả: Dưa hấu, chuối, sung, dứa, cam, mẵng cầu, quýt, thanh long,…
  • Miền Bắc chưng các loại quả như: Phật thủ, lê, dưa hấu, dưa lê, chuối xanh làm bệ đỡ, cam, quýt, táo, mận, đào, nho, lựu,…

Ý nghĩa của từng loại quả được bày trí trên mâm ngũ quả

▬ Các bạn có thể thấy đó; ngày nay có rất nhiều loại quả có thể trưng trên mâm ngũ quả. Tất cả đều có ý nghĩa rất đẹp và rất riêng; tất cả đều liên kết với nhau tạo thành ước muốn của gia chủ muốn cầu nguyện. Tùy vào điều gia chủ nguyện cầu mà bài trí kết hợp các loại quả sao cho thể hiện được ước muốn của mình. Cụ thể ý nghĩa của từng quả như sau:

Đầu tiên sẽ là 5 loại quả trong dân gian xa xưa:

  • Mẵng cầu, na: lời nguyện cầu
  • Dừa: Quả dừa nước – được in các chữ nổi “Phúc”, “Lộc”, “Thọ”,… Trong dân gian dừa có nghĩa là “vừa” – vừa đủ, không thừa không thiếu.
  • Đu Đủ: Mang ý nghĩa của từ “đủ” – đầy đủ, ấm no
  • Xoài: Đọc giống từ “xài” trong tiêu xài, mang nghĩa tiêu xài thoải mái không thiếu thốn.
  • Thơm (dứa): Danh tiếng thơm tho, tốt lành

Tiếp theo là những loại quả trong xã hội hiện đại ngày nay:

Những loại quả to lớn mà mỗi loại chỉ sử dụng 1 quả:

  • Dưa hấu: Chắc chắn quả dưa hấu trên mâm ngủ quả luôn được khắc hoặc dán chữ “Phúc”, chữ “Lộc”, chữ “Thọ”, cả 3 chữ hoặc chữ “Vạn sự như ý”. Cũng có những quả dưa hấu với hình dạng khác nhau như thỏi vàng, 12 con giáp, hình vuông, trái tim,… Tất cả đều mang ý nghĩa may mắn, tài lộc và thành đạt.
  • Bưởi: Nhiều múi, nhiều hạt, mọng nước, thơm mát; ngày nay lại còn có kiểu Bưởi Hồ Lô càng thể hiện mong muốn An Khang Thịnh Vượng, tài lộc.
  • Đào tiên: cũng như bưởi, được làm thành hình hồ lô. Đào tiên có nghĩa là Lộc Trời
  • Phật thủ: “Phật” là Đức Phật, “thủ” nghĩa là bàn tay. “Phật thủ” – bàn tay của Phật, ý nghĩa che chở, bao bọc cho gia đình, cho số phận của chúng ta.
  • Nải chuối xanh: Luôn dùng cả nải đẹp nhất, to nhất. Có ý nghĩa như là bệ đỡ để đỡ các quả còn lại; đồng thời tượng trưng cho sự sum vầy, quây quần của gia đình – mỗi một quả chuối là một thành viên trong gia đình.
  • Dưa lê, quả lê: Tượng trưng cho sự suôn sẻ,thành đạt trong công việc

Những loại quả bé hơn mà mỗi loại có thể bày trí 2 hay nhiều quả đều được:

  • Thanh long: mang ý nghĩa rồng mây hội tụ tượng trưng cho sự thành công, thăng tiến, may mắn. Quả thăng long xuất hiện rất phổ biến trên mâm ngũ quả bởi hình dáng, màu sắc và tên gọi rất đẹp.
  • Trứng Gà: Giống quả đào tiên mang nghĩa lộc trời cho
  • Táo đỏ: Màu đỏ thể hiện giàu sang, phú quý
  • Cam quýt: Ngọt lịm, mọng nước, nhiều múi, nhiều tép tượng trưng cho sự thành đạt, may mắn
  • Quất, Mai: Sự hạnh phúc, không cô đơn
  • Đào: Thể hiện sự thăng tiến
  • Hồng, Hồng Xiêm hay Sa Pô Chê: Hồng hào, tươi tốt
  • Lựu: Quả màu đỏ, ruột màu đỏ và hạt cũng màu đỏ – mang ý nghĩa con đàn cháu đống.
  • Nho: Sự phong phú của cải vật chất, hóa giải điều xấu. Nó còn có nghĩa cho con đàn cháu đống, con cháu khỏe mạnh
  • Sung: Sung túc, sung sướng, sung mãn cả sức khỏe lẫn tiền bạc

▬ Ngoài ra còn một số loại quả mang ý nghĩa tốt đẹp khác nhưng không được phổ biến cho lắm nên Đồ Gỗ Ngọc Sơn sẽ không đề cập tới.

Tổng kết

▬ Trên đây là các loại quả được sử dụng bày trí trên mâm ngũ quả trong các dịp lễ tết; và ý nghĩa của từng loại quả riêng biệt. Hi vọng, bài viết này sẽ giúp quý vị, các bạn có thêm nhiều thông tin hữu ích. Giúp các bạn trang trí mâm ngũ quả chuẩn hơn, thể hiện chính xác được mong muốn của mình.

Cảm ơn quý vị đã dành thời gian quan tâm theo dõi.

Đồ Gỗ Ngọc Sơn xin hân hạnh được phục vụ quý khách!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *